Veel mensen voelen dat ze ‘iets moeten’ met hun wensen voor het levenseinde. Maar wat precies? En waar begin je? Mevrouw Van Dam-Van Bavinckhoven en haar huisarts Esther Schuijtvlot vertellen hoe zij hierover in gesprek gingen en een wilsverklaring gebruiken om alles bespreekbaar te maken.
“Ineens was ik alleenstaand. Misschien moest ik toch maar eens mijn wensen voor later gaan vastleggen.” Na het overlijden van haar man besefte mevrouw Van Dam dat het niet alleen voor haarzelf, maar ook voor haar zonen belangrijk is om voorbereid te zijn. Toch schoof ze het nog een tijd voor zich uit. Pas vijf jaar later, toen ze hoorde dat ze ongeneeslijk ziek was, kwam het moment: nu ga ik het bespreken.
Invulboekje Zo denk ik erover
Via een verpleegkundige kwam ze het invulboekje Zo denk ik erover tegen. Dat hielp haar om haar wensen op papier te zetten én het gesprek aan te gaan met haar huisarts en naasten. “Ik wilde geen verrassingen. Geen onduidelijkheid. Mijn zonen weten nu wat ik wil en waarom.” In haar wilsverklaring staat onder meer dat ze niet gereanimeerd wil worden, dat ze geen ziekenhuisopnames of operaties meer wenst, en dat ze morfine niet verdraagt tegen de benauwdheid.
Haar huisarts, Esther Schuijtvlot, komt sindsdien regelmatig bij haar langs. “We praten over veel meer dan haar ziekte,” vertelt Esther. Ze ziet hoe waardevol het is als mensen hun wensen op tijd bespreken. “Het geeft houvast. Niet alleen aan de patiënt, maar ook aan mij als arts én aan de familie. Je voorkomt dat er in een kwetsbare situatie plots beslissingen genomen moeten worden.”
Rust voor iedereen dankzij de wilsverklaring
“Vaak weten mensen niet goed wat ze bedoelen”, is de ervaring van Esther. “Het verschil tussen euthanasie en palliatieve sedatie is groot, dat weten veel mensen niet. Bij euthanasie wordt het leven actief beëindigd. Palliatieve sedatie is bedoeld om lijden te verlichten, niet om het leven te verkorten.”
Wat volgens Esther het belangrijkste is? “De wilsverklaring is een handig hulpmiddel. Maar uiteindelijk gaat het om het gesprek met je huisarts, en met de mensen om je heen. Als dat gesprek gevoerd is, komt er ruimte. Rust. Voor iedereen.”
Dit artikel is eerder verschenen in Ons Magazine voor senioren.
De wilsverklaring Zo denk ik erover is hier verkrijgbaar >>>
Wilsverklaring of levenstestament?
Een wilsverklaring helpt om je wensen rond zorg en behandeling in de laatste levensfase duidelijk te maken. Een levenstestament, dat je bij de notaris laat opstellen, is vooral bedoeld voor financiële zaken en juridische vertegenwoordiging. Voor medische keuzes heb je meer aan een wilsverklaring. Bespreek die met je huisarts of medisch specialist, zodat je wensen kunnen worden vastgelegd in je dossier. Wat je ook kiest: leg je wensen niet alleen vast, maar praat er ook over met de mensen om je heen. Dit is geen eenmalig gesprek: als je situatie verandert, kun je je wensen altijd aanpassen.
Tekst: Marleen van Esch, Annemarie van Bergen
Beeld: Anne Hamers