Goede zorg gaat niet alleen over wat iemand medisch nodig heeft, maar ook over wat vertrouwd voelt. Welke taal spreek je thuis? Wie vertrouw je? Wat eet je graag? Wie denkt er mee als er beslissingen genomen moeten worden? En wat heb je nodig om je veilig en gezien te voelen als je ziek bent of afhankelijk wordt? In de Bredase wijk Hoge Vught zoeken buurtbewoners en professionals elkaar op om zorg in de laatste levensfase van inwoners met een migratieachtergrond beter te laten aansluiten bij het leven van mensen zelf.
Er gebeurt veel in Hoge Vught, vooral in de informele sfeer. Verschillende inwoners staan bekend als ‘mensen die kunnen helpen’. Mohammed Bouyaouzan (54) is zo’n sleutelfiguur die graag iets voor de gemeenschap betekent. “Ik werk als psychiatrisch verpleegkundige in een ander deel van Breda, maar in Hoge Vughtben ik actief als mantelzorger voor mensen in de laatste levensfase. En ook vanuit de moskee word ik betrokken bij zaken rondom gezondheid. Bijvoorbeeld praten en uitleg geven bij gezinnen waar iemand dementie heeft. Ik word ook vaak gevraagd dingen uit te zoeken qua regelgeving: waar heeft iemand recht op als het gaat om ondersteuning? Zelfs zonder taalbarrière is dat vaak al lastig.”
Vertrouwde omstandigheden
Ook Lemia Elhaddouti (39) is een sleutelfiguur in de wijk. Vanuit haar stichting La Femme Vitaal organiseert zij activiteiten voor ouderen. Bijvoorbeeld de wijkwoonkamer, waarin vrouwen uit de wijk met een zorgvraag elkaar ontmoeten.
Lemia: “We brengen onze moeders wekelijks bij elkaar voor een gezellige middag. Vrouwen onder elkaar, die hun vertrouwde taal spreken en een traditionele maaltijd delen. Ze knappen er zichtbaar van op. Groot voordeel is dat mensen met een levensbedreigende ziekte – waar ze zich vaak voor schamen – zo steun ervaren zonder dat hun ziekte daarbij centraal staat.”
Minder cultuurstress, meer welzijn
Kennis van wat mensen gewend zijn is essentieel, weet ook Mohammed. “Denk bijvoorbeeld aan zorgverblijf op een gemengde kamer. Je kunt ervan vinden wat je wilt, maar het is een feit dat dit voor vrouwen uit verschillende culturen vaak stress oplevert. En als je het dan hebt over welzijn, moet het toch anders kunnen? Voor écht goede zorg is het belangrijk om het gesprek met elkaar aan te gaan en met elkaar mee te denken.”
Combinaties zoeken
Onlangs bracht Avans Hogeschool mensen uit de formele en informele zorg bij elkaar in een proeftuin met meerdere activiteiten die deelnemers zelf bedachten om te zien: hoe kunnen we elkaar op een passende én blijvende manier aanvullen? Projectleider en onderzoeker Jolanda van Omme vertelt: “Zo schoven er Wmo-consulenten en mantelzorgondersteuners aan bij de iftar (gezamenlijke maaltijd) die Lemia organiseerde tijdens de ramadan. En hielden we samen ontbijtsessies waarbij mantelzorgers voorlichting kregen over digitale hulpmiddelen, bijvoorbeeld om lastige brieven mee te vertalen. Ook was er een workshop over palliatieve zorg voor sleutelfiguren.”
Buurtbewoners en professionals kennen elkaar nu. Dat is een belangrijke eerste stap.
Het project leverde een goed overzicht van alle initiatieven en mogelijkheden in de wijk. Mohammed: “Buurtbewoners en professionals kennen elkaar nu en dat is een belangrijke eerste stap. Er wordt nu gezocht naar een professional die ons helpt de nieuwe banden te verdiepen. Zo kan er samenhang ontstaan en kunnen we nog meer betekenen voor de mensen in de wijk.”
Elkaar versterken voor betere zorg
Lemia: “Ik ben blij met deze verbinding en de moeite die ervoor is gedaan. Sleutelfiguren vind je niet via een flyer, website of oproep. De enige effectieve manier is om daadwerkelijk de wijk in te gaan en mensen te vragen bij wie zij voor hulp aankloppen als er iets speelt. Nu de verbinding er is, kunnen we elkaar gaan versterken. Samen hebben we de kennis, het bereik, het vertrouwen, de structuren en middelen om mensen goed te helpen.”
Dit artikel is mede mogelijk gemaakt door ZonMw.
Het is eerder verschenen in Pal voor u-magazine/gids Als thuisblijven niet meer vanzelf gaat
De gids is hier verkrijgbaar >>>
Meer tijd voor mantelzorgers
Niet alleen ouderen hebben baat bij de wijkwoonkamer. Ook mantelzorgers die vaak te veel op hun bord hebben, kunnen zo een dag in de week even ontspannen. Lemia: “Het opzetten van officiële mantelzorgondersteuning kost vaak tijd die mantelzorgers niet hebben. Bij ons hoef je geen formulieren in te vullen, iedereen is welkom.”
Whatsappgroep
Uit de proeftuinen rolden ook weer nieuwe initiatieven. Zo zijn professionals uitgenodigd om in de Turkse moskee te vertellen over palliatieve zorg en organisaties. En er ontstond een WhatsAppgroep waarin mantelzorgers elkaar ondersteunen.
Ontmoeting
Het project ‘Samenwerken en verbinding in de wijk: interculturele en passende zorg in de laatste levensfase’ is gefinancierd door ZonMw. Onder meer sleutelfiguren uit de wijk, wijkverpleegkundigen, sociaal werkers, een geestelijk verzorger, Wmo-consulenten, deelnemers van burgerinitiatieven, Vrijwilligers Palliatieve Terminale Zorg (VPTZ) en beleidsmedewerkers van zorgorganisaties kwamen bijeen in leerwerkbijeenkomsten rond cultuursensitieve palliatieve zorg. Voorafgaand aan de bijeenkomsten is er een onderzoek in de wijk gedaan. Hiervoor zijn onder andere inwoners opgeleid om interviews te houden met mensen uit hun eigen gemeenschap.
Tekst: Martine de Wit