Als je gezondheid achteruitgaat, is het fijn om stil te staan bij wat het leven voor jou de moeite waard maakt en welke zorg daarbij past. Zo krijg je voor jezelf duidelijker wat je wel en niet wilt. Het geeft rust als ook je naasten en je arts weten wat voor jou belangrijk is. De vernieuwde wilsverklaring Zo denk ik erover helpt je om je gedachten en wensen op een rij te zetten, vast te leggen en te bespreken.
Internist-oncoloog Sabine Netters krijgt regelmatig vragen over euthanasie. Ze luistert naar wat mensen bezighoudt en waar ze bang voor zijn. Ze vertelt wat ze nog kan doen om het lijden te verlichten en hoe het bespreken van de mogelijkheden rust kan geven.
Goede zorg gaat niet alleen over wat iemand medisch nodig heeft, maar ook over wat vertrouwd voelt. Welke taal spreek je thuis? Wie vertrouw je? Wat eet je graag? Wie denkt er mee als er beslissingen genomen moeten worden? En wat heb je nodig om je veilig en gezien te voelen als je ziek bent of afhankelijk wordt? In de Bredase wijk Hoge Vught zoeken buurtbewoners en professionals elkaar op om zorg in de laatste levensfase van inwoners met een migratieachtergrond beter te laten aansluiten bij het leven van mensen zelf.
Marjolein vormt samen met haar man Jan en hun vijf kinderen een samengesteld gezin. Luca (11) en Brent (9), de kinderen van Marjolein, hebben een stofwisselingsziekte. Openhartig vertelt ze over wat dat voor het gezin betekent, de camping die voelt als thuiskomen, hun sociale netwerk, een Metgezel die ze iedereen toewenst, en haar absoluut onmisbare wijkteammedewerker.
Harry Claassens komt niet uit de zorg. In zijn werkzame leven was hij jurist bij de Universiteit Tilburg. Nu begeleidt hij als vrijwilliger van VPTZ Heiloo alweer tien jaar mensen in de laatste levensfase en hun naasten in de thuissituatie. “Als een kleindochter nog even overvliegt om afscheid te nemen van oma. Wat er dan gebeurt tussen mensen, dat is zo mooi!”
Toen Renée hoorde dat ze uitgezaaide longkanker had, stopte ze met werken. Als ze binnen twee jaar dood zou zijn, wilde ze alles nog uit het leven halen. Inmiddels is ze acht jaar verder. Renée vertelt wat er veranderde toen het einde uitbleef, wat ze onderweg leerde en waar ze haar tijd nu aan besteedt.
Even boven een vest halen omdat je het koud hebt. Nog snel stofzuigen voordat er visite komt. De ochtend inplannen om alle appjes te beantwoorden. Als sommige dagelijkse handelingen in huis meer van je vragen dan vroeger, kun je het jezelf gemakkelijker maken met slimme hulpmiddelen. Niet omdat alles dan vanzelf gaat, maar omdat je minder hoeft op te staan, lopen of regelen. Vier voorbeelden.
Haar man Albert gaat overal met haar mee naartoe en doet zoveel voor haar. Juist daardoor voelt Esther zich soms schuldig. Ze wil hem niet belasten, maar heeft hem en de mensen om haar heen tegelijk heel hard nodig. En soms wil ze gewoon alles zelf doen. Esther vertelt hoe ze leerde zeggen wat ze nodig heeft, en waarom ze niet meer voor een ander wil denken of voelen.
Wil je graag blijven werken, zo lang dat fysiek en mentaal gaat? Koffie drinken met collega’s, bezig zijn met je vak, het over iets anders hebben dan onderzoeken of behandelingen. Werk zorgt niet alleen voor inkomen, maar blijven werken zorgt ook ook ritme, contact en andere gespreksstof. En het is ook gewoon fijn als een stukje van je leven hetzelfde blijft. Een paar dingen zijn handig om te weten:
Monique Bakkers kreeg twee jaar geleden te horen dat ze Alzheimer heeft. Ze was toen 52 jaar. Haar partner Wilco Ruitenberg heeft ook een ongeneeslijk ziekte en is de hele dag thuis. Hoe ziet hun toekomst eruit? Zo denken Wilco en Monique erover.