Heb je al een wilsverklaring en/of behandelverbod opgesteld?

Een patiënt die niet meer in staat is zelf de wensen over het levenseinde kenbaar te maken, kan toch invloed uitoefenen op de medische en verpleegkundige zorg die hij in de laatste levensfase krijgt. Hij kan zijn wensen vastleggen in een wilsverklaring.

Er bestaan verschillende soorten standaard wilsverklaringen, zoals van de Stichting Zorgverklaring en de Nederlandse Patiëntenvereniging. Het is ook mogelijk om zelf een wilsverklaring op te stellen. Er zijn namelijk geen wettelijke eisen opgesteld voor een wilsverklaring. Als de tekst maar helder, eenduidig en voor slechts één uitleg vatbaar is. Ook moet de wilsverklaring zijn voorzien van een datum en handtekening. In een wilsverklaring kan worden aangegeven welke mensen zijn gemachtigd om voor de patiënt te bepalen welke medische begeleiding (wel of niet) gewenst is als hij zelf niet meer in staat is om beslissingen te nemen, bijvoorbeeld omdat hij bijvoorbeeld in coma is geraakt of dement is geworden.

Behandelverbod: toestemming voor medische behandeling

Naast wilsverklaringen kan ook een behandelverbod worden ingevuld. Ook via die weg kan – wanneer de patiënt daartoe zelf niet meer in staat is – aangegeven worden wat de patiënt van de hulpverleners verwacht. Hij kan vastleggen welke levensverlengende maatregelen hij niet meer wil als hij in een noodsituatie dreigt te sterven (bijvoorbeeld gereanimeerd worden). Specifiek voor het niet-reanimeren kan hij ook een niet-reanimerenpenning dragen. De Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE) biedt leden een voorbeeld van een tekst voor het behandelverbod aan. Het behandelverbod is gebaseerd op de WGBO (Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst). Hierin staat dat de patiënt toestemming moet geven voor zijn medische behandeling, anders mag een arts niets doen.

Juridische waarde

Artsen zijn verplicht zich aan het behandelverbod te houden, behalve als ze een goede reden kunnen geven er vanaf te wijken. Ook de niet-reanimerenpenning, de Zorgverklaring en de NPV-Levenswensverklaring hebben die juridische waarde. Dat geldt echter niet voor het euthanasieverzoek (vaak ‘euthanasieverklaring’ genoemd) van de NVVE. Een arts kan dus niet verplicht worden een verzoek om euthanasie in te willigen.

Kijk voor meer informatie op:

www.npvzorg.nl

www.nvve.nl

www.zorgverklaring.nl

www.knmg.nl/levenseinde