Cultuursensitieve palliatieve zorg

Wanneer patiënten geconfronteerd worden met een levensbedreigende ziekte, de grenzen aan behandeling zijn bereikt en er complexe besluiten genomen moeten worden, dan kunnen culturele verschillen nadrukkelijk naar voren komen. Dit geldt voor zowel perspectieven op wat een goede dood is als ook op wat goede palliatieve zorg is.

Het gebeurt regelmatig dat de waarden van de zorgverlener en de patiënten en hun naasten met elkaar botsen. Dit komt, omdat de palliatieve zorg in Nederland gebaseerd is op ‘Nederlandse waarden’. Wat iemand die in Nederland geboren en getogen ziet als een waardige laatste levensfase, kan voor iemand uit een ander land en een andere cultuur heel anders zijn. Het is daarom belangrijk dat hier in de palliatieve zorg rekening mee wordt gehouden: de palliatieve zorg moet cultuursensitief zijn. ZonMw is daarom bezig met een groot onderzoek over hoe deze cultuursensitiviteit te realiseren is in de palliatieve zorg.

Het trainen van verzorgenden tot specialisten
Iemand die zich hier ook erg mee bezig houdt, is Islamitisch geestelijk verzorger Saida Aoulad Baktit. Zij traint al jaren medewerkers van het Radboudumc om cultuursensitiever te worden.‘De medewerkers – van verzorgenden tot specialisten – doen hun uiterste best, maar lopen toch tegen vragen op. Over hoe ze moeten omgaan met al dat bezoek bijvoorbeeld. Ziekenhuismedewerkers hebben soms moeite met al die mensen op bezoek. Dat verandert als je uitlegt dat ziekenbezoek een religieuze plicht is voor een moslim. Zeker als een patiënt ongeneeslijk ziek is; een naaste mag je niet alleen laten sterven.’

Niet alleen met het krijgen van bezoek zijn er verschillen tussen culturen, ook het maken van keuzes over het levenseinde gaat anders. De waarden verschillen per cultuur en kunnen bijvoorbeeld bepaald worden door godsdienst. Saida: ‘Euthanasie is voor gelovige moslims onbespreekbaar. Ik heb het de afgelopen vijf jaar maar drie keer meegemaakt dat de patiënt het echt wilde. Voor de familie was dat dan erg moeilijk.’

Het is belangrijk volgens Saida om samen te blijven leren en elkaar handvatten aan te reiken om beter om te kunnen gaan met culturele verschillen in de zorg. Zo houdt zij presentaties over de beleving van ziekte en dood bij migranten en zijn er voor verpleegkundigen checklists met aandachtspunten en tips voor de lichamelijke verzorging en bijvoorbeeld communicatie met de familie.

Interview met directeur Kleurrijk Zorg
Saida is niet de enige die zich inzet voor meer cultuursensiviteit in de zorg. Ook Suleman el Hajaji, verpleegkundige en directeur van Kleurrijk Zorg, weet hoe belangrijk het is om in de laatste levensfase rekening te houden met de culturele achtergrond. Benieuwd naar het verhaal van Suleman? Hier lees je het interview dat wij met hem hielden voor Pal voor u 6.

De komende jaren zal er meer aandacht besteedt worden aan het in kaart brengen van de waarden met betrekking tot zorg in verschillende culturen en zal de palliatieve zorg daarmee cultuursensitiever worden gemaakt.

Bron: ZonMw